گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ حملات اخیر ایران به تأسیسات پتروشیمی در منطقه الجبیل عربستان سعودی، زنجیره تأمین جهانی فناوری را با شوکی عمیق مواجه کرده است.
تحلیلهای جدید حاکی از آن است که صنعت تلفن های هوشمند، برخلاف ظاهر فناورانه خود، کاملاً به مواد پایه پتروشیمیایی وابسته است.
(بردهای مدار چاپی) که ساختار اصلی الکترونیک مدرن را تشکیل می دهند، با استفاده از الیاف شیشه، مواد صمغی و پلاستیک مهندسی مقاوم در برابر حرارت ساخته می شوند که همگی مشتقات نفت خام هستند. این وابستگی، کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله عربستان را در قلب اقتصاد فناوری جهان قرار داده است.
در این میان، ماده کلیدی «رزین پلی فنیلن اتر» یا همان «PPE» که برای ساخت بردهای الکترونیکی پیشرفته و چیپ های هوش مصنوعی ضروری است، از اهمیت بالایی برخوردار است.
بر اساس منابع آگاه، پیش از این حملات، مجتمع های پتروشیمی الجبیل عربستان، حدود ۷۰ درصد از عرضه جهانی این ماده حساس را تأمین می کردند. این مواد سپس به مراکز بزرگ تولید در آسیا (چین، تایوان، کره جنوبی و ژاپن) منتقل می شدند تا به ریزپردازنده ها و دستگاه های هوشمند تبدیل شوند. نکته حائز اهمیت آنکه تایوان به تنهایی بیش از ۹۰ درصد تولید جهانی چیپ های پیشرفته را در اختیار دارد که این صنعت مستقیماً به ماده PPE وارداتی از خلیج فارس وابسته است.
عملیات هدفگیری تاسیسات الجبیل عربستان در تاریخ ۷ آوریل ۲۰۲۶ شاید از نظر برخی چیزی جز یک اختلال مقطعی نبود، اما بار دیگر تاثیر هر گونه تنش در منطقه بر زنجیره جهانی ارزش در فناوری را به رخ کشید. این اقدام، باعث کاهش ناگهانی مواد اولیه شد. بر اساس برآورد کارشناسان گلدمن ساکس، این کمبود منجر به افزایش ۴۰ درصدی قیمت بردهای مدار چاپی تنها در طی چند هفته شد.
علاوه بر این، تشدید تنش ها در تنگه هرمز که تحت کنترل و نظارت کامل ایران است، بر پیچیدگی ماجرا افزود. اختلال در حرکت کشتیهای تجاری به سمت خلیج فارس و برعکس، حمل و نقل موجودی های باقی مانده از مواد پتروشیمی را بسیار پرهزینه و خطرناک کرده است. این توقف دوگانه (کاهش تولید داخلی عربستانcombined با تهدید مسیرهای دریایی) فشار شدیدی بر زنجیره های جهانی وارد کرده است.
مؤسسه تحقیقاتی ترندفورس هشدار می دهد که اگر این وضعیت ادامه یابد، قیمت تلفن های هوشمند و لوازم الکترونیکی مصرفی طی سه ماه آینده تا ۲۵ درصد افزایش خواهد یافت. اما مهم تر از آن، سرورهای هوش مصنوعی و کامپیوترها ممکن است بیشترین ضربه را ببینند؛ به طوری که پیش بینی می شود قیمت آنها بیش از ۳۰ درصد به خاطر کمبود مواد عایق مقاوم در برابر حرارت گران شود.
به گزارش دیروز آژانس بین المللی انرژی، حوادث ۷ و ۸ آوریل (۱۹ و ۲۰ فروردین) علیه پالایشگاه ساتورپ عربستان سه واحد از پالایشگاه را تخریب کرد و کل پالایشگاه به حالت پیشگیرانه تعطیل شد. هرچند برخی واحدها بعداً با ظرفیت ۲۳۰ هزار بشکه در روز راهاندازی شدند، اما ارزیابی خسارتها هنوز ادامه دارد. این خسارتها پس از پایان سهماهه اول رخ دادهاند، بنابراین در گزارش فعلی دیده نمیشوند و تهدیدی برای سودآوری فصلهای بعدی محسوب میشوند.