*به قلم شهرام نوروزی/بلوط،پوشش اصلی جنگل های زاگرس است که رشد کامل آن بین دویست تا سیصد سال زمان نیاز دارد ناحیه جنگلی زاگرس که از نواحی نیمه خشک کشور عزیزمان ایران است بیش از شش میلیون هکتار مساحت دارد و جنگل های آن در ۱۱ استان پراکنده است، بلوط شناسنامه هر زاگرس نشین و بایستی در حفظ آن تلاش کنیم چون با نبود این درخت زیبا دیگر زاگرس معنای خود را از دست می دهد و زاگرس نشینان هویت خود را.
بلوط میوه پرخاصیت خاک ما،نشانه تن ساروجی درخت آن، پوشش زاگرس و آرامش همتباران ماست، درخت بلوط درختی آشنا و تنومند است که برگ هایش در پاییز و زمستان می ریزد و طول آن تا چهل یا پنجاه متر میرسد و شاخ و برگ های آن دورا دور تنه درخت را که پوستی صاف و خاکستری رنگ دارد و با گذشت سالیان شکاف هایی بر می دارد را می پوشاند. در فصل پاییز گل های بارور درخت میوه های بلوط به رنگ قهوهای مایل به سبز را تولید که استفاده های بسیاری دارد.درخت بلوط سنبل سختی و سفتی و نگهدارنده خاک سرزمین ما و سیم خاردار مرز سرزمین کهن با سایرین است.
بلوط ؛ آرام ایستاده و هم قصه با قبیله ی خونگرم ما
تاریخی از حماسه و غوغایی از سکوت این پیر با طراوت و بی ادعا
تندیسی از نجابت مردان ستره پوش، اسطورهی سخاوت آیینه ها
زخمی ترین سروده ی عصر غروب ایل، این گشاده نامه ی پرماجرا بلوط
یاد آور غرور پسندیده ی تفنگ،این جاده ی تخیل بی انتها،خاکستری زهیبت کوچ عشیره ها وامانده با مصیبتی از انزوا
از شور دایه دایه و برنو سخن بگو ای شاعر حماسی اجداد ما
از دستمال و توشه و از بوی نان سرد از گیوه های پاره درد آشنا
بنابراین ما نیز به عنوان بخشی از جامعه جهانی با فرهنگی کهن در این خصوص وظیفه داریم نگذاریم جنگل هایمان حتی اگر به نظرمان( البته به اشتباه) کم ارزش و یا کم اهمیت باشند، نیست و نابود گردند.
چرا درختان برای ما اهمیت ندارند؟!
چرا جنگل های بلوط هر روز در حال کوچک و کوچک تر شدن هستند؟!
چرا خنجری دیگر بر پهلوی جنگل های زاگرس میزنیم؟!
وقتی میدانیم که ارزش تقریبی هر درخت بلوط رشته کوههای زاگرس معادل ۱۶۹ میلیون تومان برآورد شده است.
وقتی همه ما میدانیم که یک هکتار جنگل می تواند حدود یک تن گاز دی اکسید کربن را در مدت یک روز جذب کند و یا می تواند ۵۰۰ کیلوگرم اکسیژن در ۱۲ ساعت تولید کند.
وقتی می دانیم یک هکتار جنگل حدود ۶۰ درصد اکسیژن مصرفی در مدت دوازده ساعت تولید کند و یا هفتاد تن گرد و غبار را رسوب بدهد.
وقتی می دانیم هر درختی که در طبیعت سراغ داریم قادر است اکسیژن برای سه یا چهار نفر تولید کند.
وقتی میدانیم سنجابها تنها موجوداتی هستند که معمار و گسترش دهنده جنگل های بلوط در سراسر گیتی از جمله جنگل های بلوط زاگرس است و میدانیم که این موجود زیبا و مقاوم در مقابل انواع سختیهای طبیعت که لانه خود را درون سوراخهای روی تنه درختان تنومند بلوط انتخاب میکنند و ضامن بقای جنگل های بلوط هستند. که متاسفانه هم سنجابها و هم خانه هایشان ( درختان بلوط) در نیم قرن گذشته به شدت رو به نابودی و تخریب بودهاند.
وقتی میدانیم کبک ها محافظان درختان بلوط می باشند ؛ کبک ها در شکار آفتی به نام ” سوسک های چوب خوار” که خطر بزرگی برای جنگل های بلوط غرب ایران عزیزمان هستند بسیار موثر میباشند و بعضا میبینیم عدهای از شکار و زنده گیری این پرنده ی زیبا دریغ نمی کنند و باعث میشوند به حیات وحش و طبیعت آسیب برسد و….
حالا قضاوت کنیم آیا ما با چنین سرمایه ای چگونه رفتار کرده ایم؟
با نگاهی به وضعیت جنگل های بلوط در جای جای زاگرس متوجه می شویم این جنگل ها از کهگیلویه و بویراحمد تا چهارمحال بختیاری و لرستان،؛ کرمانشاه و خوزستان و… در حال کاهش است و دست زاگرس هر روز خالی و خالی تر می شود.
وقتی میدانیم با قاچاق بذر بلوط به کشورهای حاشیه خلیج فارس ( علاوه بر قاچاق خاک زرخیز کشور ثروتمند مان) مهمترین منبع غذایی سنجاب ایرانی را از دست این گونه ارزشمند خارج می کنیم.
وقتی میدانیم که چنانچه بذر بلوط توسط سنجابها زیر خاک دفن نشود قادر به جوانه زنی و رویش مجدد درختان بلوط نمی شود.
بلوط و رویشگاههای آن را حفظ کنیم و قدر بدانیم
امروزه جنگل های زاگرس به علت قطع بی رویه و چرای مفرط دام به حالت مخروبه در آمدهاند، درختان به علت قطع سرشاخه ها شکل اصلی و طبیعی خود را از دست داده اند و معمولا از حالت طبیعی خود خارج گشته اند و دارای ارتفاع کم و قطر زیادی هستند، فاصله درختان از یکدیگر زیاد شده است و بجز بعضی از قسمت ها، تراکم توده های جنگلی بسیار کم شده است.
متاسفانه به دلیل رشد جمعیت و عصر ارتباطات و تکنولوژی های بیشتر در قرن اخیر و نیاز جنگل نشینان به سوخت و نبود نظارت کافی بر حفظ رویشگاههای جنگل های بلوط و بهرهبرداری غیر اصولی از آنها، منبع غذایی برای دامها و زمین های کشاورزی بکلی چهره آنها دگرگون و بجز مناطق معدودی نشانی از انبوهی سابق این جنگل ها نیست و همچنین آتش سوزی های هر ساله جنگل های بلوط زاگرس به تندی در معرض نابودی است.
به امید توجه بیشتر مردم منطقه زاگرس به نگهداری از جنگل های ارزشمند و گونه های گیاهی غرب کشور از جمله این گونه زیبا.
صلابت ریشه در تاریخ کهن ایران زمین دارد و صبرت در قبال بی مهری آدمی زاد به بلندای آسمانی است که به آن سر کشیدی،ما را ببخش و بمان.
به امید فرداهای بهتر